TPP được coi là thỏa thuận thương mại tự do lớn nhất thế giới. Hiệp định này được đàm phán
từ tháng 3/2010, gồm 12 quốc gia - Australia, Brunei, Canada, Chile,
Nhật Bản, Malaysia, Mexico, New Zealand, Peru, Singapore, Mỹ và Việt
Nam. Các vấn đề được nêu ra gồm quyền sở hữu trí tuệ, luật đầu tư nước
ngoài, tiêu chuẩn môi trường và lao động, chính sách thu mua, cạnh tranh
và công ty quốc doanh, quy trình xử lý tranh chấp. Sau khi hoàn tất,
TPP sẽ bao phủ 40% kinh tế toàn cầu và bổ sung cho GDP thế giới thêm gần
300 tỷ USD mỗi năm.
Ông Froman nhấn mạnh TPP sẽ mang lại lợi ích cho người dân tất cả
các nước, thiết lập hệ thống tiêu chuẩn cao hơn cho gần 40% nền kinh tế
toàn cầu. Thỏa thuận sẽ giải quyết các thách thức của thế kỷ 21, nhưng
vẫn có điều chỉnh tùy vào trình độ phát triển của mỗi quốc gia.
TPP được kỳ vọng sẽ thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, tạo mới và duy
trì công ăn việc làm, nâng cao năng suất và năng lực cạnh tranh, cải
thiện mức sống, giảm đói nghèo, đồng thời tăng cường minh bạch, khả năng
quản trị và bảo vệ môi trường tại các nước thành viên. Để chính thức
hóa các kết quả của hiệp định, các nhà đàm phán sẽ phải tiếp tục làm
việc để hoàn thiện phần công bố.Trong buổi họp báo, đại
diện các nước đã trả lời câu hỏi của giới truyền thông về những vấn đề
từng là nút thắt trong TPP, như dược phẩm, các sản phẩm sữa, hay vấn đề
tiền tệ, lao động.
"Chúng tôi, Bộ trưởng Thương mại
Australia, Brunei, Canada, Chile, Nhật Bản, Malaysia, Mexico, New
Zealand, Peru, Singapore, Mỹ và Việt Nam vui mừng thông báo đã đàm phán
thành công Hiệp định Đối tác Xuyên Thái Bình Dương - TPP", Đại diện
Thương mại Mỹ tuyên bố.
"Xin chào quý vị, cuối cùng thì chúng tôi cũng tiến hành được cuộc họp báo hôm nay. Sau
hơn 5 năm đàm phán tích cực, chúng tôi đã đi đến một thỏa thuận sẽ hỗ
trợ việc làm, thúc đẩy tăng trưởng bền vững, củng cố phát triển và thúc
đẩy đột phá trong khu vực châu Á – Thái Binh Dương”, Đại
diện Thương mại Mỹ Michael Froman mở đầu cuộc họp tại Alanta sáng 5/10,
tức 8h20 tối Hà Nội, sau nhiều lần trì hoãn vì đàm phán kéo dài.
Theo lịch trình ban đầu, cuộc họp báo công bố kết quả đàm phán
được bố trí vào thứ sáu tuần trước song đã phải liên tục dời lại khi Bộ
trưởng Thương mại 12 nước vẫn họp thâu đêm để tìm tiếng nói chung. Đến
tận khuya 4/10, sau 5 ngày ròng rã, khả năng kết thúc đàm phán chỉ được
dự báo với xác suất 50/50.
 |
|
Đại diện Thương mại Mỹ nhận định TPP sẽ giúp thúc đẩy việc làm,
tăng trưởng bền vững và tiến bộ tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương.
Ảnh: Q.D
|
Trả lời câu hỏi về tác động của thỏa thuận này lên kinh tế Việt Nam và các ngành công nghiệp như dệt may,
Bộ trưởng Công Thương - Vũ Huy Hoàng đã cho biết: “Dệt may đóng góp rất
lớn vào nền kinh tế của chúng tôi. Vì vậy, khi tham gia TPP, lĩnh vực
dệt may của chúng tôi sẽ tăng trưởng nhanh hơn, làm lợi cho người nghèo.
Ngành này tại Việt Nam đang sử dụng khoảng một triệu lao động. Tôi muốn
cảm ơn các quốc gia TPP vì đã tạo các điều kiện thuận lợi cho dệt may
Việt Nam”.
Tại buổi họp báo, Bộ trưởng Vũ Huy Hoàng cũng nhận
được câu hỏi của phóng viên về việc Việt Nam đáp ứng các điều kiện về
lao động của TPP. "Lao động là một trong những vấn đề phức tạp và nhạy
cảm nhất trong quá trình đàm phán của chúng tôi", Bộ trưởng nhận đinh.
Tuy nhiên, đại diện Việt Nam cũng cho biết các điều kiện về lao động
trong TPP được quy chiếu theo chuẩn của Tổ chức Lao động quốc tế (ILO).
"Là thành viên của ILO, chúng tôi sẵn sàng đáp ứng tất cả các yêu cầu
này", ông Hoàng khẳng định.
|
Bộ trưởng Công Thương Vũ Huy Hoàng trả lời về dệt may Việt Nam |
|
|
Bộ trưởng Thương mại New Zealand – nước có đòi hỏi
rất thách thức về mở cửa thị trường sữa đã khẳng định “Thật phi thường
khi chuyến xe TPP đã đỗ lại ở Atlanta”. Ông cho biết New Zealand đã có thỏa thuận tốt từ TPP và “TPP có lợi cho tất cả thế hệ người dân các nước chúng ta”.
Đại diện Canada - Bộ trưởng Thương mại Ed Fast thì cho biết TPP
sẽ chỉ cho phép tiếp cận hạn chế lên thị trường các sản phẩm từ sữa và
gia cầm nội địa đang được bảo hộ của nước này. Đây là vấn đề chính trị
nhạy cảm trước cuộc bầu cử ngày 19/10 tới. Ông khẳng định TPP vẫn duy
trì các cột trụ chính của hệ thống quản lý chuỗi cung ứng, gồm kiểm soát
nhập khẩu, giá cả và nguồn cung. Người Canada cũng sẽ không bị mất việc
làm từ TPP.
Các nhà đàm phán cũng đã nhượng bộ về thời hạn bảo hộ độc quyền
dược phẩm. “Đây là một trong những vấn đề thách thức nhất của việc đàm
phán”, Đại diện thương mại Mỹ - Froman cho biết. Ông tin rằng TPP sẽ
“thôi thúc sự phát triển của các loại thuốc cứu người mới, nhưng vẫn đảm
bảo quyền tiếp cận với các loại thuốc này”. Ông cho biết mục tiêu là
các nước TPP đều hưởng kết quả tương đương từ dược phẩm làm từ tế bào
sống.
Trong khi đó, Bộ trưởng Kinh tế Nhật Bản – Akira Amara nhận định
TPP không chỉ là vấn đề về thuế nhập khẩu, mà còn là vốn và đầu tư. Ông
khẳng định sẽ còn nhiều nước khác tham gia TPP.
Trước đó, Thủ tướng Nhật Bản - Shinzo Abe đã hoan
nghênh thỏa thuận này. Ông cho biết TPP "là thành quả lớn cho cả Nhật
Bản và tương lai khu vực châu Á – Thái Bình Dương". Dù vậy, hiệp định
hoàn chỉnh sẽ vẫn cần Quốc hội 12 nước tham gia thông qua.
Trong phiên họp tại Hawaii (Mỹ) cuối tháng 7, các Bộ trưởng đã
không thể đạt thỏa thuận về TPP, dù nhiều vấn đề cốt lõi đã được giải
quyết. Những điểm còn vướng mắc là thuế nhập khẩu sữa và phụ tùng ôtô,
cũng như bảo hộ sở hữu trí tuệ với dược phẩm.
Vì vậy, phiên họp tại Atlanta lần này rất được kỳ vọng sẽ hoàn
tất TPP. Sau 4 ngày họp của các trưởng đoàn đàm phán, từ 26/9 đến 29/9,
Bộ trưởng Thương mại các nước cũng họp bàn từ 30/9. Các cuộc nói chuyện
dự kiến kết thúc vào 1/10, nhưng sau đó liên tục được kéo dài khi các Bộ
trưởng thể hiện quyết tâm không ra về nếu không ký được TPP.
Đến ngày 4/10, đàm phán TPP vẫn còn vướng mắc quanh vấn đề mở cửa
thị trường sữa. Trong khi đó, bảo hộ độc quyền dược phẩm và miễn thuế
nhập khẩu ôtô đã tìm được tiếng nói chung.
 |
|
Đại diện 12 nước tham gia đàm phán TPP tại Atlanta (Mỹ). Ảnh: USTR
|
Các hiệp định thương mại trước đây thường tập trung nhiều vào vấn đề
giảm thuế. Tuy nhiên, TPP lại được coi là hiệp định thương mại toàn
diện, nhắm đến việc thiết lập bộ quy tắc thương mại tiêu chuẩn cao, giải
quyết các vấn đề của kinh tế toàn cầu trong thế kỷ 21, từ đó thúc đẩy
tăng trưởng và việc làm tại các quốc gia châu Á – Thái Bình Dương.
Chính quyền Tổng thống Obama cũng kỳ vọng Trung Quốc - nền kinh tế lớn
nhì thế giới, cuối cùng sẽ phải chấp nhận các tiêu chuẩn do TPP đặt ra,
đặc biệt nếu các quốc gia khác, như Hàn Quốc tham gia như dự kiến.
 |
Quá trình đàm phán TPP 5 năm qua đã hoàn tất . Chi tiết
|
Đàm phán TPP luôn giữ bí mật về chi tiết các điều khoản trong thỏa
thuận. Nhiều nhà chỉ trích cho rằng lợi lộc từ TPP chủ yếu sẽ rơi vào
các tập đoàn lớn.
Theo nghiên cứu của Viện Kinh tế Quốc tế Peterson (PIIE), sau khi
TPP được ký kết, Việt Nam sẽ là nước có thu nhập và xuất khẩu tăng mạnh
nhất trong 12 quốc gia TPP, với lần lượt 13,6% và 31,7%. Malaysia và
Nhật Bản cũng sẽ được hưởng lợi.
Trong khi đó, những nước không tham gia TPP sẽ chịu thiệt hại do giao
thương chuyển hướng, nhất là Trung Quốc. Xuất khẩu của nước này sẽ giảm
1,2% vì TPP.